Ana Sayfa Genel 29 Haziran 2020 8 Görüntüleme

Global iklim değişikliğinin Türkiye’ye tesirleri

Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Siyasetleri Pratik ve Araştırma Merkezi Idare Şurası Üyesi Klimatolog ve Meteorolog Prof. Dr. Murat Türkeş, “Türkiye gelecekte, hem sıcak hava dalgaları ve kuraklıklardan hem de şiddetli ve haddinden fazla yağış vakaları ile gök gürültülü fırtınalar, hortum üzere vukuatları ve bunların çeşitli afet boyutlarındaki sonuçlarından günümüze orantıyla daha fazla etkilenebilecektir” dedi.

İklim değişikliği ile global ısınmanın Türkiye’ye ve dünyaya tesirlerini pahalandıran Türkeş, iklimin çeşitli alan ve devir ölçeklerinde tesirli olan, binlerce, on binlerce velev yüz binlerce yıllık döngüleri bulunan kendi değişkenliği ve salınımları olduğunu söyledi.

Günümüzde lafı edilen iklim değişikliğinin ise doğal iklimsel değişikliğe ve değişkenliğe ek olarak, giderek tesirleri ve olumsuz sonuçları acilen tüm ekolojik, fizikî coğrafi ve sosyoekonomik sistemlerde daha kuvvetli hissedilen ya da gözlenen insan kaynaklı iklim değişikliği olduğunu aktaran Türkeş, şunları kaydetti:

“İnsan kaynaklı iklim değişikliği, fosil yakıtların yakılması, sanayi süreçleri, arazi tasarrufu değişiklikleri ve ormansızlaşma üzere çeşitli insan aktiflikleri yüzünden, kıymetli sera gazlarının atmosferdeki birikimlerinin sanayi devriminden beri süratle artırarak doğal sera tesirinin kuvvetlenmesine neden olur. Kuvvetlenen sera tesirinin en kıymetli ve açık tesiri, yerkürenin güç istikrarını üzerinde ek bir müspet ışınımsal zorlama oluşturarak, yerküre iklimini ısıtmasıdır. Yeryüzünün ve alt atmosferin ısınmasının değerli sonuçlarından biri, buharlaşma ve terlemenin (evapotranspirasyon) artmasıdır. Hava sıcaklığı arttıkça o hava kütlesinin nem kapasitesi, nem içeriği artar.

Bu ise hidrolojik döngünün kuvvetlenmesine ya da hızlanmasına, bu da gök gürültülü fırtınaların, harika hücre sistemlerinin, harika hücreler ise son 10 yıllık periyotta Türkiye’de de çok açıkça görüldüğü üzere kara ve deniz üzerinde daha fazla hortum hadiselerinin, gök gürültülü sağanak ve dolu fırtınalarının oluşmasına neden olmaktadır.”

Türkeş, son günlerde Türkiye’de gözlenen şiddetli hava hadiseleri, taşkın ve selleri yanlış arazi tasarrufu, yanlış yerleşme mahal seçimleri, tabiatın bozulması, bilhassa ormanların ve çalılıkların yok edilmesi, doğal topografyanın ve doğal akarsu ve sel akışlarının olabileceği doğal akış kanalların ortadan kaldırılması, beton ve asfalt yüzeylerin kentsel meydanlarda hükümran olması üzere direkt ve dolaylı insan tesirlerinin de şiddetlendirdiğini unutmamak gerektiğini vurguladı.

“YILLIK SICAK HAVA DALGA SAYILARI 21. YÜZYILIN AHIR DRAMATİK BIÇIMDE ARTACAK”

Gözlenen değişme ve eğilimlere ek olarak, iklim model benzeşimleri, umum olarak yüzey ve alt troposfer hava sıcaklıklarında öngörülen artış eğilimi, artan termal güç ve hızlanan ya da kuvvetlenen hidrolojik döngü ile irtibatlı olarak, 21’inci yüzyılda Türkiye ile birlikte dünyanın birçok nahiyesinde şiddetli hava ve iklim vakalarının sıklık ya da şiddetinde artışlar olabileceğini gösterdiğini anlatan Türkeş, “Bu kapsamda, Türkiye günümüzde olduğu üzere alansal ve zamansal olarak farklıklar gözlenecek olmakla birlikte- gelecekte hem sıcak hava dalgaları ve kuraklıklardan hem de şiddetli ve haddinden fazla yağış hadiseleri ile gök gürültülü fırtınalar, hortum üzere hadiseleri ve bunların çeşitli afet boyutlarındaki sonuçlarından günümüze orantıyla daha fazla etkilenebilecektir” tabirlerini kullandı.

Umumî olarak, Türkiye’de ve onu çevreleyen kesimler için gelecek iklim ve iklim değişkenliğine ait global ve bölgesel iklim model benzeştirmelerinin kestirimlerinin, Türkiye’de umumi olarak hava sıcaklıklarının ve yıllık sıcak hava dalga sayılarının 21’inci yüzyılın ahir dramatik biçimde artacağını gösterdiğini belirten Türkeş, şunları söyledi:

“Bu durum günümüzde sıcak dalgası olarak tanımladığımız koşulların bu yüzyılın ahir sıradan (sıradan) koşullara dönüşeceğini göstermektedir. Bu artışta mahsusen yaz mevsiminde olmak üzere Şark Akdeniz üzerindeki bölgesel ölçekli atmosfer dolaşım koşullarının (basınç ve rüzgar sistemlerinin) eği kıymetli olabilecektir. Yılın sıcak periyodunda Basra Körfezi üzerinden gelen sıcak hava akımları ve kararlı atmosfer koşulları, Akdeniz’de yükselen deniz suyu sıcaklıkları ile birlikte düşünüldüğünde sıcak hava dalgalarının sayısı ve şiddetindeki artış kaçınılmaz gözükmektedir. İklim modellerinin sonuçları hava sıcaklıklarındaki artışın yanında yağmur ve kar yağışlarının azalması, kuraklık vakalarının sıklığı ve uzunluğunun artacağını gösterir. Şark Akdeniz’de 21’inci yüzyılın sonuna yanlışsız bilhassa yarı kurak meydanlarda azalan yağışlar ve artan sıcaklıkların birleşik tesirine ve frekansı artış gösteren şiddetli hava/iklim vukuatlarına bağlı olarak tarım, turizm ve güç başta olmak üzere birçok dal olumsuz etkilenecektir.”

“GELECEKTE BEKLENEN ÖLÇÜSÜZ YAĞIŞLAR, HAYVAN VARLIĞINA VE ZIRAÎ ESERLERE ZARAR VEREBİLİR”

Global iklim değişikliğinin tarıma nasıl tesir edeceğine de değinen Türkeş, dünyanın sahip olduğu besin varlığının, tarım yapılabilen yerdeki ve ziraî eser fiyatındaki değişikliklerden etkilendiğini belirtti.

İlgili öteki etmenlerle birlikte besin üretimindeki değişikliklerin, gelecekte de azık fiyatlarını etkileyeceği, fakir ailelerin ve toplulukların kâfi ve nitelikli azığa ulaşma imkanlarını kısıtlayacağının beklendiğini aktaran Türkeş, kelamlarına şu laflarla devam etti:

“Tarım ve hayvancılık su varlığına ve tüketimine yakından bağımlıdır. Başkaca hem bugünkü iklim koşullarında hem de gelecekte beklenen kuvvetli ve çok yağışlar, seller ve taşkınlar hayvan varlığına, ziraî eserlere ve ekosistemlere zarar verebilir hem de arazi bozulumunu artırabilir. Ekimi ya da hasadı geciktirebilir. Sık, uzun ve şiddetli kuraklık hadiselerine karşı etkilenebilirlikleri yüksek olan yerler ise kuraklık devirlerinde su kıtlığı ile karşılaşmakta, eserler ve çiftlik hayvanları için daha az suyla yetinmek zorunda kalmaktadır.

Öte yandan, iklim değişikliği koşullarında yüksek hava sıcaklıklarının bir sonucu olarak buharlaşma ve terleme (evapotranspirasyon) arttığında, sulama suyu gereksinimi de artabilecektir. Ama, başlangıçta yüzey hava sıcaklıklarının artması nedeniyle, atmosferdeki yüksek karbondioksit (CO2) birikimleri ile bağlı kuvvetlenen CO2 gübrelemesinin bir sonucu olarak, bitkilerin yapabileceği daha tesirli su tasarrufu bu etkiyi azaltabilir. Fakat artan hava sıcaklıkları ve kuraklıklar, başlangıçta gözlenebilecek olan bu olumlu etkiyi sonraki yıllarda giderebilecek güçtedir.”

“UZAYAN BÜYÜME MEVSİMLERİNİN SU GEREKSİNİMİ ARTACAK”

Kimi ortamlarda ise, uzayan büyüme mevsimlerinin su gereksinimini artırabileceğini belirten Türkeş, “Ayrıca, birçok ortamda nüfus artışları süreceği için, eser rekoltesi yükselse dahi, azık üretiminde kendine yeterlilik de birçok memlekette olasılıkla azalacaktır. Bu durum, Türkiye üzere azık üretiminde (tahıllar, baklagiller, bahçe bitkileri, hayvansal gibi) kendine yeterliliğini giderek yitiren, nüfus büyümesi ve kentleşmenin süratle sürdüğü memleketlerde, üzerinde ehemmiyetle durulması gereken bir meseledir. Sonuç olarak, var olan ziraî arazi tasarrufu koşullarında eser rekoltesinin artacağını öngören en iyimser senaryolarda bile, dünya üzerindeki birçok nahiyede besin yeterliliğindeki kıymetli azalmayla baş edebilecek ehil alt yapı ve imkan yoktur” dedi.

“COVİD-19 SALGINININ BAŞLAMASI VE YAYILMASINDA İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN ROLÜ OLDUĞUNU DÜŞÜNÜYORUM”

Global ısınmanın salgın marazlar üzerindeki tesirine ait de haber veren Türkeş, kimi ortamlarda, münhasıran bugünkü iklim koşullarında zati umumî olarak su derdi ve kıtlığı yaşayan gelişme yolundaki ve az gelişmiş yerlerdeki azalan su varlığı ve niteliğinin, ishal illetleri, tifo ve kolera salgınları üzere sıhhat ve hijyen sıkıntılarında sarih bir artışla sonuçlanabileceğini aktardı.

Bu durumun esas olarak sıcaklık ve yağış rejimleri ile değişkenliklerindeki değişiklikler üzere iklimsel değişikliklerle temaslı vektör kökenli salgınların (malarya, dang humması ve sarıhumma, lime illeti gibi) desenlerindeki değişikliklerle birlikte besin tasarrufunu olumsuz istikamette etkileyerek, berbat ya da gayrikâfi beslenme koşullarını şiddetlendirebileceğini belirten Türkeş, “Etkilerini global olarak şiddetle yaşamakta olduğumuz koronavirüs (Covid-19) pandemi olarak ilan edildikten sonra Covid-19, çevresel bozulma (hava, su ve toprak kirliliği, ekosistemlerin ve biyoçeşitliliğin zayıflaması, ormanların yok edilmesi, tarım sahalarının hedef dışı tasarrufu, her türlü arazi bozulumu, çölleşme gibi), iklim değişikliği ile savaşın (sera gazı salımlarının 2030 yılına kadar çok önemli seviyede, örneğin 2015’e orantıyla en az yüzde 50 ve daha fazla azaltılması gibi) ve iklim değişikliğinin bu pandemik hadisenin alansal yayılış ve şiddeti arasındaki rolü arasındaki temaslar hem sosyoekonomi hem de tabiat bilimleri bağlamında tartışılmaya başlandı. Kuşkusuz bu tartışma Covid-19’dan çıkarılması gereken en değerli derslerden biri olan devletin ya da kamunun, başta üretim ve sıhhat gelmek üzere kıymetli kesimlerden çekilmesinin sakıncalarını hem de bilimin kıymetini içerecektir” diye konuştu.

Covid-19 global salgınının başlaması ve yayılmasında, insanın tabiata müdahalesinin, global, bölgesel ve ülkesel ölçeklerde, hava, su ve toprağın kirlenmesinin, ormanların ve öteki ekosistemlerin azalmasının ve yok edilmesinin, hayat ortamlarının (habitatlar) ve hayat birliklerinin azalmasının ve yok edilmesinin, biyoçeşitliliğin azalması ve çok sayıda çeşidin yok olmasının, sonlar ötesi hava kirliliği ve iklim değişikliğinin kıymetli ve inkar edilemez bir rolü olduğunu düşündüğünü lisana getiren Türkeş, son olarak, “Bu fikrimin ya da öngörümünün temelinde yeteri kadar ilmî çalışma, kanıt ve gözlem bulunmaktadır. Gerçekte iklim değişikliği durumu daha da karmaşıklaştırmaktadır” sözlerini kullandı.

Cumhuriyet

iletişim : live:.cid.e85adaa203246898
hack forum gaziantep escort gaziantep escort en iyi casino siteleri en iyi casino siteleri slot siteleri beylikdüzü escort
hack forum gaziantep escort gaziantep escort bedava hesaplar