Ana Sayfa Genel 22 Haziran 2020 5 Görüntüleme

Türkiye’de evladın cinsî istismarı neden önlenemiyor?

AFP

Adalet Bakanlığı’nın yayımladığı 2019 yılına ilişkin isimli istatistiklere nazaran geçen yıl Türkiye’de “cinsel dokunulmazlığa karşı suç” kapsamında 49 bin 57 dava açıldı.

Bunların 22 bin 689’u, yani yarıya yakını evlatlara yönelik cinsî istismar suçlarıydı.

Pekala evlatlara yönelik cinsî istismar cürümleri nasıl kayıt altına alınıyor, sayılar neden azalmıyor ve bakanlıklar bununla uğraş için hangi tedbirleri alıyor?

2012-2019 ARASINDA YÜZDE 29 ORANTISINDA ARTIŞ

Adalet Bakanlığı’nın açıkladığı istatistikler, 2012-2019 arasında Ceza Duruşmaları’nda evlatların cinsî istismarı cürüm ve karar sayılarını veriyor.

Buna nazaran 2012’de evladın cinsî istismarı davalarındaki hata sayısı 17 bin 589’du. 2019’da bu sayı 22 bin 689’a çıktı.

Bir sair deyişle, evladın cinsî istismarı davalarında yaklaşık yüzde 29 orantısında artış var. Bu artış, yalnızca açılan dava sayısındaki artış orantısını veriyor. Nüfusa dayalı artış orantısı ya da isimli makamlara bildirilen tüm vakaları kapsamıyor.

2012’de bu mevzuda açılan davalarda 10 bin 891 adet, yani yüzde 52 nispetinde mahkumiyet kararı verildi.

2019’da ise orantı yüzde 55’e yükselmişti, 15 bin 651 mahkumiyet kararı çıktı.

Bu istatistikler, mahkum olan kişi sayısını vermiyor. Bir kişi birden çokça ceza aldığında, mahkumiyet sayısı da artıyor.

Bu cürümlerin 2012’de Türk Ceza Kanunu (TCK) uyarınca açılan davalardaki günahlar içindeki orantısı yüzde 0.7’ydi. 2019’da bu nispet yüzde 0.8’e yükseldi.

Evladın cinsî istismarı kabahatlerinin, yeniden isimli makamlara yansıdığı kadarıyla, en ziyade Marmara Yeri’nde; en az sayıda da Şark Anadolu’da görüldüğü de Bakanlık datalarında görülüyor.

Ayrıyeten mahkumiyet kararı yüzde 60’la en çokça Ege Nahiyesi’nde, yüzde 47’yle en düşük Güneydoğu Anadolu Nahiyesi’nde verildi. En çokça beraat kararı verilen ortam de yüzde 27,2 ile Şark Anadolu Kesimi oldu.

Bu sayıların ve bölgesel faktörlerin ne manaya geldiğini ve evladın cinsî istismarının önlenmesi için neler yapılması gerektiğini eksperlerle ve ilgili bakanlıklarla konuştuk.

EVLADIN CINSÎ İSTİSMARININ ÖNÜNE GEÇMEK İÇİN NE YAPILIYOR?

Getty Images

Aile, Çalışma ve Toplumsal Hizmetler Bakanlığı’ndan BBC Türkçe‘ye konuşan bir yetkili, “hem istismarı engellemek, hem farkındalık geliştirmek, hem de evlatları rehabilite etmek için çok şey yapıldığını” söylüyor.

Ailelerin bu tip vakalarda inkâr yoluna gitmesinin tüm yerkürede görülen bir durum olduğunu belirten yetkili, “Türkiye’deki değişime bakmak gerektiğini, 2016 sonrası bakanlığın Ulusal Eğitim Bakanlığı’yla birlikte yaptığı farkındalığı artırma çalışmaları sebebiyle daha ziyade vakanın bildirildiğini” söyledi.

Yetkili, sayıların neden azalmadığına yönelik sorumuzu ise “hem lokal seviyede hem kişisel vaka bazında tespitlerin yapıldığını, incelemeler yapılıp ona nazaran tedbirler alındığını gelgelelim bunu açıklama merci olmadıklarını” söyleyerek yanıtladı.

Yetkili, kimi kesimlerde vakalarda süratli artış yaşandığında nasıl tedbir alınabileceğini araştırıp raporların bakanlığa sunulduğu haberini verdi.

MÜFREDATTA HÂLÂ ‘BEDENİME DOKUNMA’ KAVRAMI TARTIŞILMIYOR

Diyarbakır Barosu’ndan evlat hakları üzerine çalışan avukat Gazal Bayram Koluman da, daha çokça vakanın bildirildiğini söylüyor. BBC Türkçe

“Geçmişte de vakalar çok ziyadeydi gelgelelim yansımıyordu diye düşünüyoruz. Beşerler bilinçlendikçe isimli mercilerde daha görünür hale geldi bu sorun. Ama hâlâ ehliyetsiz. Sivil Topluluk Kuruluşları, barolar çalışmalar yaptı, şahsi mektepler talepkâr oldu.

“Ancak Ulusal Eğitim Bakanlığı (MEB) bu hususta devlet umumisine yayılan çok önemli bir çalışma yapmadı. Hâlâ MEB müfredatında cinsî eğitim ya da ‘bedenime dokunma’ kavramının tartışıldığını görmüyoruz.”

Evladın cinsî istismarının önlenmesi için hangi çalışmaların yapıldığını Ulusal Eğitim Bakanlığı’na sorduk.

Bakanlık, sorumuza yazılı bir cevap vererek mevzunun “ders kitaplarına alınması için çalışıldığını” açıkladı lakin çalışmaların içerik ya da vaktine dair hiçbir detay vermedi:

“Çocuk ihmal ve istismarını tedbire ve evlat haklarına dönük direkt ve dolaylı halde ünite/tema/konu/kazanımların eğitim/öğretim programlarına eklenerek ders kitaplarında mahal almasına yönelik çalışmalar yürütülmektedir.”

Getty Images

İSTİSMARA IMKAN SAĞLAYAN MEKANİZMALAR İNCELENMELİ

Sorularımızı yanıtlayan toplumsal hizmet kompetanı Emrah Kırımsoy, cinsî istismar süreçlerini her bir vaka özelinde incelemek gerektiğini, model pratikler oluştururken bunu mümkün olduğunca çeşitlendirmek gerektiğini söylüyor:

“Kapsamlı araştırmalara muhtaçlık var. Sayısaldan çıkıp hikayelerin derinlemesine inmeye muhtaçlık var. Artışın nedeni çok farklı şeyler olabilir. Farkındalık arttı, öfke var, adalet arayışı var, bildirimler bu yüzden artıyor.

“Ancak samimi bir biçimde, hadiselerin tekrarlanmaması için ‘Durumu görmek istiyoruz’ diyerek kollar sıvanmıyor. Bir vakayı alıp nasıl oldu diye düşünürsek sorunu çözeriz.”

Kırımsoy, ehliyetli tedbir alınmadığını söylediği bir hadisesi da örnek veriyor:

“Karaman’da 45 evlat 4 yıl boyunca cinsî istismara maruz kaldı. Burası yatılı bir eğitim kurumu, bir adam bunu 4 yıl boyunca yapabildiyse denetimsizlik var demektir. Denetlenmemesi, evlatların 4 yıl boyunca sesini duyurabilecekleri bir mekanizma olmaması sorun.”

Kırımsoy’a nazaran, cürmü işleyen kişi tek günah keçisi ilan ediliyor ve istisnaymış üzere davranılıyor gelgelelim buna imkan sağlayan mekanizmalar incelenmiyor. Bu mekanizmaların başında da, evladın sesini duyurabileceği emniyetli araçlar geliyor:

“Sorumluluk zincirini oluşturmamız gerekiyor. Bunlardan sorumlu bakanlıklar, kurumlar var.”

EVLATLARIN SESLERİNİ DUYURMASINI KOLAYLAŞTIRACAK İMKAN SUNULMALI

Evlatların cinsî istismar vakaları, büyük nispette mektepteki rehber muallimler tarafından fark ediliyor. Aile, Çalışma ve Toplumsal Hizmetler Bakanlığı yetkilisi, bu sebeple her mektebe “zimmetli” bir pedagog bulunduğunu, rehber hocaların şüphelendikleri durumları bu pedagoglara bildirdiğini, sürecin devamında bakanlığın kuşkuyu polise ihbar ettiğini söyledi.

Ulusal Eğitim Bakanlığı’nın bahisle ilgili sorumuza yazılı yanıtında da “Bakanlığımıza bağlı mektep ve kurumlarda vazife yapan 34.311 rehber öğretmen/psikolojik danışmanın uyumunda talebelerimizi riskli ömür vakalarına karşı güçlendirmek hedefi ile… ihmal ve istismardan korunma, ferdî hadlerini koruma… üzere mevzularda çalışmalar rehberlik hizmetleri plan ve programlarında mekan almaktadır.” tabirleri vardı. Çalışmaların ne olduğuna dair detay paylaşılmadı.

Içtimaî hizmet mütehassısı Kırımsoy ise kimi mekteplerde 600 talebeye 1 rehber hoca düştüğünü, sağlıklı ve nizamlı bir muhabere kurulamadığını söylüyor:

“Sadece sorun çıktığında muhabere kurulacak bir mekan yaratıyorlar. Meğer evlatların seslerini duyurmasını kolaylaştıracak, inanç ilgisi kurabileceği bir imkan sunulmalı. Yetişkinler polise, psikoloğa kendi imkanlarıyla gidip daha rahat hareket edebiliyor. Evlatların birebir imkanlara sahip olduğunu düşünmek haksızlık. Çevre hizmet bilirkişileri oluşturulmalı.”

Kırımsoy, Türkiye’de pedagog yetiştiren bir üniversite olmadığını, bunun devletin verdiği bir “kadro unvanı” olmaktan öteye gidemediğini de anlatıyor:

“Pedagogları farklı branşlardan atıyorlar. Toplumsal çalışma vazifelisi takımı açtılar örneğin, ona da sosyolog, psikolog, hoca, infaz himaye memurlarını atayabiliyorlar.”

Koluman da, rehberlik muallimlerinin çoğunlukla isimli mercilere hadisesi yansıtma kanalı olarak kaldığını, hocalara daha ziyade eğitim verilmesi gerektiğini ve evlatların bu halde itimadının sağlanması gerektiğini söylüyor.

EVLAT ASLINDA SUSMUYOR, ONU DİNLEMEYEN YETİŞKİNLER

Getty Images

Türkiye’de bildirilen vakalarda mağdur kız evlatları, erkek evlatlarına nazaran çok daha çokça. Lakin eksperler ve evlat dernekleri, erkek evlatlarının da istismara maruz kaldığını söylüyor.

Emrah Kırımsoy, erkek evlatlarla ilgili tabuların daha güçlü olduğunu ve isimli süreçlere yansımadığını söylüyor:

“Yetişkinlerin evlatları üzerinde sorumlulukları; devletin de yükümlülükleri vardır. Fail çoğunlukla evlatların en yakınındaki, en güvendiği kimselerden oluyor. Evlat söz etmeye çalıştığında ‘Yalandır’ üzere reaksiyonlarla kendimizi kandırıyoruz. Evlat aslında birden fazla vakada susmuyor, onları dinlemeyenler yetişkinler.

“Bir de cinsî istismara maruz kaldığında hayatı söner, üzere bir yaklaşım var. Bu da aileleri durduran bir yaklaşım.”

Avukat Gazal Bayram Koluman da, evladın bu vakaları uzun vade gizlemesinde kendisine inanılmayacağı inancı, mahsusen fail babaysa validenin kendisinden nefret edeceği mülahazası olduğunu söylüyor:

“Çocuğa bu itimadın verilmesi gerekiyor. Ama evlat söyledikten sonra da, töre cinayetleri ya da aile kopuşları olacağı için mahsusen kalabalık ailelerde isimli mercilere yansımıyor. Çalışmayan bir hatun bağlamında baktığınıza ek özgürlük olmayışı, uzun müddet sessiz kalmayı doğuruyor.”

Kentlerde nüfusun daha az olduğu ve kalabalık aile hayatının çoğunlukta olduğu Şark Anadolu, Güneydoğu Anadolu ve Karadeniz Yerleri’nde duruşmaya yansıyan vaka sayısının gayri yerlere nazaran çok daha az olmasının sebebinin bu olabileceği bedellendiriliyor.

DİYARBAKIR’DA 2015’TE BAŞLAYAN DAVA 2019’DA SONUÇLANDI

Koluman, bir erkek evladın birden çokça erkek evlat tarafından cinsî istismara maruz kaldığı bir davayı örnek veriyor:

“Diyarbakır’ın bir kazasında, 2015’te bir vaka yansıdı isimli mercilere. Ana, evlatta mesele olduğunu fark edip rehber hocaya gidiyor, rehber hoca devlet hastanesi psikoloğuna yönlendiriyor.

“Devlet hastanesi psikoloğu, ‘Boşanmış ailenin tek evladı, meseleler ondan kaynaklı’ diyor. 3 ay tedavi bu türlü gidiyor. 3.ayın ahir evlat durumu psikoloğa anlattığında hadise isimli mercilere yansıyor.

“Çocuk, kendi tabirine nazaran 17 erkeğin cinsî istismarına uğradı. Dava boyunca mağdur evlat, isimli tıpta hem fiziki hem ruhsal olarak birebir aşamalardan iki sefer geçti. Dava 2019’un kasım ayında sonuçlandı.

“Eylemi yapanların hepsi de 14-17 yaş arası çocuklardı. Ceza yasasında indirimden faydalandılar. Bu, çok bilinen bir siyasetçinin kazası. Bu sebeple hiçbir avukat bu kazada davanın tarafı olmak istemedi. Baroda biz ceza alması gereken devamlı bir cürüm olduğunu düşünüp, Avrupa İnsan Hakları Duruşması kriterlerini baz alarak taraf olduk.”

AFP

DAVA SÜRECİNDE EVLADI KORUMAK İÇİN HANGİ TEDBIRLER ALINIYOR?

Aile, Çalışma ve Çevre Hizmetler Bakanlığı yetkilisi, fail aile içindeyse ve evladın korunamayacağını düşünüyorsa, esirgeyici aile yanına verilmesinin elverişli olup olmadığının değerlendirildiğini; şayet iyi değilse bu evlatlar için kişisel kurumlar olduğunu söylüyor.

Dava sürecinde de artık evlatlardan tek bir sefer söz alınması tatbikinin başladığı malumatını veriyor:

“Artık evlat tek bir sefer söz veriyor, bu da kameralı kayda alınıyor. Böylelikle tekraren tıpkı şeyleri yaşamasının önüne geçiliyor. Bu süreçlerde sorun yoktur demek mümkün değil, gelgelelim azami ölçüde meselelerin azalması için çalışıyoruz.”

Yetkili, tüm bu vakalarda bakanlığın da taraf olduğu malumatını verdi:

“81 bölgedeki lokal ya da ulusal medyaya bahis olmuş ya da toplumsal medyada paylaşılmış her vakayı takip ediyoruz.Yerelde rastgele bir vakanın gözden kaçmasına ket olmak için bunu yapıyoruz.

“Caydırıcılığı artırmak manasında davaya müdahil oluyoruz. Ceza düşükse istinafa götürüyoruz hukuk çerçevesinde en ağır cezanın verilmesi için, biz itirazcı oluyoruz. Misyonu aileye ya da yakınına bırakmamaya çalışıyoruz zira aile hatalı değilse esasen onlar da travma yaşamış oluyor.”

Içtimaî hizmet eksperi Kırımsoy ise, bunun devletin yükümlülüğü olduğunu söylüyor:

“Davalara müdahil olmak bakanlığın yükümlülüğü zati. Son periyotta bu vakalar çok infial yarattığı için öncelik vermeye başladılar. Bunu yapma biçiminin şeffaf ve hesap sorulabilir duruma gelmesi gerekiyor.”

Getty Images

TOPLULUĞUN EVLAT ALGISI MADDELERLE DEĞİŞTİRİLEBİLİR Mİ?

Aile, Çalışma ve Toplumsal Hizmetler Bakanlığı yetkilisi, evladın cinsî istismarının önlenmesi için “toplumsal rehabilitasyon” gerektiğini söylüyor.

Emrah Kırımsoy da birebir görüşte:

“Cinsel istismarın yollarını döşeyen taşlar var. Biri evlat algısı. Evladı nesneleştiren, mal olarak gören bir evlat algısı var. Bu algı da bütün pratiklere, maddelere önayak oluyor. Boşanma sürecinde, evlatların ebeveynlerini görme sürecinde icra memurları hizmet alıyor. İcra memurları mal için vazife yapar. Düzeltmeye çalışılıyor bu lakin yasalar hâlâ evladı birey değil ailenin kesimi, topluluğun şekillendirilebileceği bir nokta olarak görüyor.

“Yavaş yavaş da onun üzerine inşa edilen bir süreç var. Evladın varlığına müdahale edilmemesi gerektiği, evladın onay vermesi kavramı, kültürel dokumuzda olmayan şeyler.

“Bazı davalarda ‘çocuğun rızası’ kavramı var ki; çıldırtıcı bir nokta. 15 yaşındaysa evlat ‘Sevmiştir’ diyorlar. Bu hususta net olmak lazım. 18 yaşına kadar herkes evlattır, isteyip istememesi kıymetli değildir. Haddi çizmesi gereken yetişkindir.

“Bir de gebeyse harikulâde durum olarak bedellendiriliyor evliliğin yolunu açmak için. Halbuki evladın gebe kaldığı durumlarda iki sefer düğmeye basmak lazım. Onun yanına evladı kendi müdafaa ortamından da çıkarıp, evlendirip yetişkin statüsüne koyuyor bu stil kararlar.”

KORONAVİRÜS SALGINI SIRASINDA VAKALARIN ARTTIĞI SANILIYOR

Yerküre Sıhhat Örgütü (WHO), 19 Haziran’da yaptığı bir açıklamada yerküre umumunda bir milyar evladın, yani evlat nüfusunun yaklaşık yarısının fizikî, cinsî ve ruhsal şiddetle karşılaştığını ve bu durumun koronavirüs salgını yüzünden getirilen kısıtlamalarla daha da kötüleştiğini açıkladı.

Getty Images

Mayıs ayında da Türkiye’de İstanbul, İzmir, Diyarbakır ve Gaziantep Baroları, evlada yönelik cinsî istismarla ilgili çeşitli raporlar hazırladı. Bu raporlara nazaran evladın cinsî istismarı için görevlendirilen avukat sayısı salgın devrinde büyük orantıda düştü. Bunun sebebinin ise evlatların esirgeyici mekanizmalara erişememesi olduğu belirtildi.

İstanbul Barosu Evlat Hakları Merkezi’nin hazırladığı raporda 10 Mart – 20 Nisan tarihleri arasında 178 evlat için avukat görevlendirilmesi yapıldığını belirtiliyor. Bu sayı, salgın öncesi periyoda nazaran bir oldukça düşük.

1 Şubat – 10 Mart arası, yani birinci koronavirüs vakasının ilanından evvelki tıpkı müddette, 464 avukat, cinsî istismar mağduru evlatların davalarında görevlendirilmişti.

10 Mart – 20 Nisan arası 2019’da 508, 2018’de de 375 avukat evladın cinsî istismarı davalarında görevlendirilmişti.

Emsal sayılar başka bölgelerde de var. İzmir’de 10 Mart – 7 Mayıs arası periyotta 99; Gaziantep’te 10 Mart- 20 Nisan arası 53; Diyarbakır’da da 10 Mart – 29 Nisan arası 50 avukat mağdur evlatlar için görevlendirildi.

Lakin salgın devrine ait memleket çapında doneler şimdi kamuoyuyla paylaşılmadı. Adalet Bakanlığı’nın 2020’ye ilişkin doneleri gelecek sene yayımlaması planlanıyor.

Türkiye, 2011’de evlada yönelik cinsî istismar ve sömürünün engellenmesi için Lanzarote Sözleşmesi’ne taraf olmuştu. Buna nazaran Türkiye’nin “Anne-babaları, evlada bakmakla yükümlü insanları ve bu yolla evlatları bilgilendirip evladın itimat içinde bir hayat sürmesini sağlanması; lokal idarelerin Avrupa Kurulu Evlatların Cinsî Sömürü ve İstismara Karşı Korunması Itilaf imzalayarak evlat cinsî istismar ve sömürüsü konusunda tedbire ve himaye çalışmalarını desteklemeleri, başta TCK olmak üzere tüm yasal mevzuatın Lanzarote Akdi kararları esas alınarak gözden geçirilmesini ve evlatları tesirli yasal muhafazasını sağlayacak formda güçlendirilmesi” yükümlülüğü var.

Cumhuriyet

iletişim : live:.cid.e85adaa203246898
hack forum gaziantep escort gaziantep escort en iyi casino siteleri en iyi casino siteleri slot siteleri beylikdüzü escort kocaeli escort bursa escort
hack forum gaziantep escort gaziantep escort bedava hesaplar